Gần một tuần qua, Hung Trâu thuộc vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng bị ngập. Thung lũng rộng hàng chục hecta, có tuyến đường độc đạo dẫn vào bản Yên Hợp, xã Kim Phú, nơi người Rục sinh sống.

Người Rục thuộc dân tộc Chứt, là một trong những tộc người đặc biệt và bí ẩn nhất tại Việt Nam, chủ yếu sinh sống tại vùng núi cao, biên giới xã Kim Phú. Họ thường sống trong hang đá, dựa vào săn bắn, hái lượm, dùng vỏ cây làm trang phục. Năm 1959, Bộ đội Biên phòng phát hiện và vận động họ định cư ở vùng đất cao, không ngập nước.

Mùa mưa lũ, người dân chủ yếu vào Hung Trâu bằng thuyền, đò gắn máy. Ban Chỉ huy quân sự xã Kim Phú bố trí một thuyền chở miễn phí. Trường hợp cấp cứu, không kể ngày hay đêm, được bộ đội đưa qua.

Người dân mang xe máy gửi lên thuyền để vượt đoạn đường ngập. Những lúc khách đông đúc, thuyền của bộ đội không phục vụ kịp, người dân có thể thuê thuyền dịch vụ với giá 20.000 đồng/lượt.

“Từ bản chạy xe máy khoảng 4 km, sau đó đưa lên thuyền chở qua Hung Trâu. Sau đó đi thêm một km đến đường Hồ Chí Minh”, anh Trương Văn Ảnh, ở bản Yên Hợp, nói.

Hung Trâu ngập nước do địa hình lòng chảo, không có lối thoát nước tự nhiên trên bề mặt. Từ tháng 9 đến 11 hàng năm, nước mưa tích tụ biến nơi đây thành hồ nước rộng giữa những dãy núi đá vôi. Mặt hồ xanh trong, phẳng lặng, tương phản với màu xanh thẫm của rừng nguyên sinh, tạo nên cảnh sắc như bức tranh giữa đại ngàn.

Những ngày bị chia cắt, thuyền trở thành phương tiện duy nhất kết nối người Rục với trung tâm xã. Mỗi khi Hung Trâu đầy nước, nhiều đoàn khách đổ về tham quan.

Những nếp nhà của người Rục. Trước đây người Rục sống tại ba bản Ón, Yên Hợp và Mo Ó Ồ Ồ, với hơn 200 hộ, khoảng 800 nhân khẩu; sau sáp nhập lấy tên Yên Hợp. Dù nhiều thời điểm bị chia cắt bởi mưa lũ, họ vẫn duy trì sản xuất, trồng lúa và tự cung cấp phần lớn thực phẩm. Thương lái đưa nhu yếu phẩm vào bán hàng ngày.

Trước mỗi đợt mưa lũ, chính quyền vận chuyển gạo, mì tôm, dầu ăn và các nhu yếu phẩm cần thiết vào bản, dự phòng cho những ngày Hung Trâu ngập nước và người Rục bị cô lập với bên ngoài.

Vị trí ngập nước ở thung lũng Hung Trâu. Đồ họa: Tâm Thảo