Phương tiện công cộng ở Thủ đô thay đổi thế nào sau một thế kỷ

Thanh Tâm
26/08/2026 00:10 • Phản hồi: 0 ★★★★★ 4.3/5 - (909 bình chọn)

Phương tiện công cộng ở Thủ đô thay đổi thế nào sau một thế kỷ

Từ xe kéo, xích lô đến tàu điện, xe buýt và tàu điện bánh lốp, giao thông công cộng đã trải qua nhiều thay đổi, gắn với những ký ức về một Hà Nội xưa.

Năm 1899, Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer cho xây dựng mạng lưới tàu điện Hà Nội, sau Sài Gòn. Khoảng tháng 9/1900, chuyến tàu điện đầu tiên chạy thử trên tuyến Bờ Hồ – Làng Giấy (Thụy Khuê). Đến tháng 11/1901, tuyến được kéo dài đến chợ Bưởi và bắt đầu khai thác. Sau khi hoàn thiện, mạng lưới tàu điện gồm 5 tuyến: Bờ Hồ – Bưởi, Bờ Hồ – Hà Đông, Bờ Hồ – Chợ Mơ, Bờ Hồ – Cầu Giấy và Yên Phụ – Vọng.

- Quảng cáo -

Tàu điện chạy giữa đường trên phố Hàng Đào những năm 1940. Ảnh: Harrison Forman

Ga Hà Nội, còn gọi là ga Hàng Cỏ, khánh thành năm 1902, từng là một trong những nhà ga lớn nhất Đông Nam Á. Công trình được xây dựng trong quá trình chính quyền Pháp phát triển các tuyến đường sắt xuyên Đông Dương.

Ban đầu, ga là điểm xuất phát của tuyến đường sắt Hà Nội – Lạng Sơn, sau đó mở thêm tuyến Hà Nội – Hải Phòng vào năm 1903. Năm 1905, tuyến đường sắt lên Lào Cai được hình thành. Đến năm 1939, ga Hà Nội trở thành điểm kết nối của tuyến đường sắt xuyên Việt.

Ga Hà Nội, còn gọi là ga Hàng Cỏ, khánh thành năm 1902, từng là một trong những nhà ga lớn nhất Đông Nam Á. Công trình được xây dựng trong quá trình chính quyền Pháp phát triển các tuyến đường sắt xuyên Đông Dương.

Ban đầu, ga là điểm xuất phát của tuyến đường sắt Hà Nội – Lạng Sơn, sau đó mở thêm tuyến Hà Nội – Hải Phòng vào năm 1903. Năm 1905, tuyến đường sắt lên Lào Cai được hình thành. Đến năm 1939, ga Hà Nội trở thành điểm kết nối của tuyến đường sắt xuyên Việt.

Những chiếc xe kéo, xích lô hoạt động trên phố Tràng Tiền (phố Paul Bert) trước cửa Rạp Eden (nay là rạp Công Nhân). Ảnh: Harrison Forman.

Ngã tư Tràng Tiền Plaza (cửa hàng bách hóa Grands Magasins Reunis) là nơi giao thông đông đúc nhất thời điểm những năm 1940. Nơi đây hội tụ đủ các phương tiện công cộng thời đó. Ảnh: Harrison Forman.

Tại bến Nứa, gần chân cầu Long Biên, khu vực phố Trần Nhật Duật – Yên Phụ ngày nay, ba cây xăng Shell, Texaco và Socony nằm thẳng hàng. Đây là nơi các xe khách tiếp nhiên liệu trước khi chở khách đi các tỉnh như Hải Phòng, Bắc Ninh, Phủ Lạng Thương, Lạng Sơn, Cao Bằng, Tuyên Quang, Bắc Giang, Tam Đảo, Việt Trì…

Tại bến Nứa, các tuyến xe liên tỉnh được ghi rõ điểm đến cùng khoảng cách đường bộ tính từ Hà Nội. Trước đó, Cột Đồng Hồ là bến xe đón trả khách đầu tiên của Hà Nội. Sau đó, thành phố hình thành thêm các bến Cửa Nam và Kim Mã vào những năm 1920. Ảnh chụp những năm 1940-1941: Harrison Forman.

Tại bến Nứa, gần chân cầu Long Biên, khu vực phố Trần Nhật Duật – Yên Phụ ngày nay, ba cây xăng Shell, Texaco và Socony nằm thẳng hàng. Đây là nơi các xe khách tiếp nhiên liệu trước khi chở khách đi các tỉnh như Hải Phòng, Bắc Ninh, Phủ Lạng Thương, Lạng Sơn, Cao Bằng, Tuyên Quang, Bắc Giang, Tam Đảo, Việt Trì…

Tại bến Nứa, các tuyến xe liên tỉnh được ghi rõ điểm đến cùng khoảng cách đường bộ tính từ Hà Nội. Trước đó, Cột Đồng Hồ là bến xe đón trả khách đầu tiên của Hà Nội. Sau đó, thành phố hình thành thêm các bến Cửa Nam và Kim Mã vào những năm 1920. Ảnh chụp những năm 1940-1941: Harrison Forman.

Ngành hàng không dân dụng Việt Nam ra đời tháng 1/1956, khi Chính phủ thành lập Cục Hàng không Dân dụng. Thời điểm đó, đội máy bay dân dụng miền Bắc mang các số hiệu VN-198, VN-199, VN-200, VN-201 và VN-202. Ngày 2/9/1956, tuyến bay quốc nội đầu tiên Hà Nội – Vinh – Đồng Hới được khánh thành, giá vé 30 đồng tiền miền Bắc.

Trong ảnh, sân bay Gia Lâm năm 1959 với những máy bay do Liên Xô sản xuất. Ảnh tư liệu Đoàn Bay 919

Ngành hàng không dân dụng Việt Nam ra đời tháng 1/1956, khi Chính phủ thành lập Cục Hàng không Dân dụng. Thời điểm đó, đội máy bay dân dụng miền Bắc mang các số hiệu VN-198, VN-199, VN-200, VN-201 và VN-202. Ngày 2/9/1956, tuyến bay quốc nội đầu tiên Hà Nội – Vinh – Đồng Hới được khánh thành, giá vé 30 đồng tiền miền Bắc.

Trong ảnh, sân bay Gia Lâm năm 1959 với những máy bay do Liên Xô sản xuất. Ảnh tư liệu Đoàn Bay 919

Quang cảnh sân bay quân sự Đa Phúc năm 1967. Ảnh tư liệu

Đầu những năm 1960, Nhà nước quyết định xây dựng sân bay quân sự Đa Phúc tại huyện Kim Anh (nay thuộc địa bàn xã Nội Bài). Tháng 4/1966, các chuyên gia quân sự Liên Xô đến Đa Phúc huấn luyện kỹ thuật hàng không và đào tạo phi công Việt Nam.

Quang cảnh sân bay quân sự Đa Phúc năm 1967. Ảnh tư liệu

Đầu những năm 1960, Nhà nước quyết định xây dựng sân bay quân sự Đa Phúc tại huyện Kim Anh (nay thuộc địa bàn xã Nội Bài). Tháng 4/1966, các chuyên gia quân sự Liên Xô đến Đa Phúc huấn luyện kỹ thuật hàng không và đào tạo phi công Việt Nam.

Tàu điện bánh lốp tại quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, bên hồ Hoàn Kiếm. Trên nóc tàu được lắp hai cần điện song song, nối với hai đường dây điện một chiều qua trục lăn có rãnh bằng đồng.

Năm 1988, đường ray được tháo dỡ để thay bằng tàu điện bánh lốp. Tuy nhiên, phương tiện này hoạt động không hiệu quả do không có làn đường riêng và ảnh hưởng đến giao thông. Đến năm 1991, tàu điện Hà Nội chấm dứt hoạt động sau gần một thế kỷ. Ảnh: Jennifer Lynas

Tàu điện bánh lốp tại quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, bên hồ Hoàn Kiếm. Trên nóc tàu được lắp hai cần điện song song, nối với hai đường dây điện một chiều qua trục lăn có rãnh bằng đồng.

Năm 1988, đường ray được tháo dỡ để thay bằng tàu điện bánh lốp. Tuy nhiên, phương tiện này hoạt động không hiệu quả do không có làn đường riêng và ảnh hưởng đến giao thông. Đến năm 1991, tàu điện Hà Nội chấm dứt hoạt động sau gần một thế kỷ. Ảnh: Jennifer Lynas

Một góc bến xe Kim Mã năm 1996. Những năm 1990, Hà Nội đã có xe buýt phục vụ hành khách trên các tuyến Yên Phụ – Hà Đông, Bắc Cổ – Hà Đông, Giáp Bát – Ga Hàng Cỏ – Gia Lâm… Ảnh: Jennifer Lynas

Hà Nội hiện có hơn 8 triệu phương tiện cá nhân, gồm khoảng 1,1 triệu ôtô và 6,9 triệu xe máy. Riêng khu vực vành đai 1 có hơn 450.000 xe máy, khiến ùn tắc kéo dài tại nhiều tuyến đường.

Xí nghiệp Xe buýt Hà Nội, tiền thân là Công ty Xe khách Thống Nhất, hoạt động từ những năm 1960. Hiện xí nghiệp quản lý 13 tuyến với 179 xe và hơn 800 cán bộ, nhân viên. Tháng 6/2026, Tổng công ty Vận tải Hà Nội (Transeco) chuyển đổi 281 xe buýt điện cho 17 tuyến.

Trong ảnh, xe buýt xếp hàng giữa dòng xe máy trên đường Nguyễn Trãi, đoạn qua Ngã Tư Sở. Ảnh: Ngọc Thành

Hà Nội hiện có hơn 8 triệu phương tiện cá nhân, gồm khoảng 1,1 triệu ôtô và 6,9 triệu xe máy. Riêng khu vực vành đai 1 có hơn 450.000 xe máy, khiến ùn tắc kéo dài tại nhiều tuyến đường.

Xí nghiệp Xe buýt Hà Nội, tiền thân là Công ty Xe khách Thống Nhất, hoạt động từ những năm 1960. Hiện xí nghiệp quản lý 13 tuyến với 179 xe và hơn 800 cán bộ, nhân viên. Tháng 6/2026, Tổng công ty Vận tải Hà Nội (Transeco) chuyển đổi 281 xe buýt điện cho 17 tuyến.

Trong ảnh, xe buýt xếp hàng giữa dòng xe máy trên đường Nguyễn Trãi, đoạn qua Ngã Tư Sở. Ảnh: Ngọc Thành

Võ Thạnh – Phạm Chiểu

Theo VnExpress

Có thể bạn quan tâm
★★★★★ 4.3/5 - (909 bình chọn)
Đặt Xe Thuê Căn Hộ
× Săn Deal Shopee
×

Yêu Cầu Đặt Xe

Vui lòng để lại thông tin, Gia Khang sẽ liên hệ lại ngay!

Thông tin của bạn được bảo mật tuyệt đối.